Terugblik 2020

Tijdens de digiTaalweek Utrecht 2020 stonden we in lezingen, panel­gesprekken en workshops stil bij de vraag: Wat levert corona ons op als het gaat om digi(taal) en kansengelijkheid?

Panelleden en deelnemers schrokken van de groeiende ongelijkheid en de stijging van laag­geletterdheid. De coronacrisis heeft dit nog versterkt. Uit de bespreking en evaluatie: “Ik ver­moedde als taalvrijwilliger dat het Basiskennisniveau NL achteruitgaat maar had niet verwacht dat het zo schrikbarend was.” “Alles komt samen in deze tijd. Angst voor corona en het niet (digi)taal­vaardig zijn. Dat stelt ons voor een enorme uitdaging, waarbij samenwerking in de wijk ontzettend belangrijk zijn.”

Unaniem geven zowel panelleden als deelnemers ook aan dat de coronacrisis aangetoond heeft dat er in het onderwijs veel meer mogelijk is dan werd verwacht. Een panellid: “Ik ben nog strijd­lustiger dan ik al was; er zijn mooie verbanden te leggen.” Duidelijk is dat we met elkaar nog voor veel uitdagingen staan. Digitale vaardigheden van kinderen en ouders worden vaak overschat. Het contact met ouders gaat verloren, omdat de communicatie vooral via digitale nieuwsbrieven en systemen als Magister verloopt.

Hoopvol is anderzijds dat ouders zelf steeds meer initiatief nemen en de verantwoordelijkheid van professionals overnemen. Vóór ouders dóór ouders. Uiteindelijk spelen zij een cruciale rol in de ontwikkeling van hun kind. Of, zoals een panellid afsloot: “Alle bemoediging door ouders voor hun kinderen is belangrijk.”

Een aantal andere conclusies:
“Corona heeft geleerd dat mensen klaar staan voor elkaar. We moeten wederkerigheid vorm geven door een taalvaardig iemand koppelen aan niet- taalvaardig iemand.”
“Met één hand kun je niet klappen. Je moet samenwerken.”
En een deelnemer van een workshop:
“Mooi om te horen hoe vrouwen die anderstalig zijn en geen digitale vaardigheden hebben, vanuit hun eigen kracht toch met de tijd mee kunnen gaan en hun kinderen kunnen volgen.”

Bijeenkomst 8 september 2020

Leefomgeving en kansengelijkheid in het onderwijs

Bijeenkomst 9 september 2020

Taal- en digitale vaardigheden in het gezin in tijden van corona

Bijeenkomst 10 september 2020

(digi)Taal en kansengelijkheid: voorbeelden uit de praktijk

Terugblik 2019

‘Ik begeef me nog maar sinds kort in dit veld, maar door deze dag ben ik helemaal geïnspireerd geraakt.’

Voor het tweede jaar op rij organiseerden verschillende digiTaalorganisaties in de Week van de Alfabetisering een dag speciaal voor (digi)taalvrijwilligers. In opdracht van de gemeente Utrecht werden taalvrijwilligers op vrijdag 13 september 2019 onder het motto ‘Leuk, lekker en leerzaam’ in Het Huis Utrecht in het zonnetje gezet. Tijdens deze dag konden de vrijwilligers genieten van inspirerende workshops, variërend van ‘Creatief met Taal’ tot een zangworkshop ‘Durf te zingen’, en waren er verschillende theatrale activiteiten.

(foto: Anne van Dijk)

(foto: Anne van Dijk)

‘Er was eens een wereld gelijk aan de onze, met één groot verschil: in deze wereld leven mensen zonder taal...’ Met deze prikkelende tekst gaven de makers van Zacht Zand de deelnemers aan de dag meteen bij hun entree al stof tot nadenken. De vrijwilligers mochten met de zin aan de slag om uiteindelijk tot een verhaal te komen. De onderliggende vragen – Wat is de betekenis van taal in deze samenleving?, Kunnen we zonder taal? – kwamen ook na deze entr'acte nog in verschillende gedaanten voorbij op de digiTaal vrijwilligersdag.
Zo werden deelnemers aan de workshop ‘Creatief met Taal’ uitgedaagd om op een andere wijze naar woorden en zinnen te kijken en hield acteur Mimoun Oaïssa (Shouf Shouf Habibi!, Het Schnitzelparadijs) bij de afsluiter van de dag iedereen een spiegel voor over het gebruik van lichaamstaal. ‘Hoe zorg je ervoor dat iemand echt luistert naar wat je wilt zeggen? Als het gaat om lichaamstaal, zijn we eigenlijk allemaal analfabeet.’ Twee aan twee werden deelnemers in de Theaterzaal opgesplitst om elkaar te bevragen zonder oogcontact te maken of juist door continu in elkaars ogen te blijven kijken. Het leverde ver­schillende lachsalvo’s op. Mimoun Oaïssa: ‘Uiteindelijk draait het allemaal om de beheersing van je lichaamstaal.’

Acteur Mimoun Oaïssa hield bij de afsluiter van de dag iedereen een spiegel voor over het gebruik van lichaamstaal (foto: Birgit Schuch)

Acteur Mimoun Oaïssa hield bij de afsluiter van de dag iedereen een spiegel voor over het gebruik van lichaamstaal (foto: Birgit Schuch)

Campagne voor laaggeletterde Utrechters

Het belang van taal als motorolie voor een inclusieve samenleving wordt ook omarmd door drie Utrechtse communicatiebureaus, die de komende maanden campagnes gaan ontwikkelen om aandacht te vragen voor laaggeletterde Utrechters. Het motto van de campagne is ‘Zo doen we dat in Utrecht!’
Wethouder Anke Klein liet bij de opening van de digiTaalvrijwilligersdag weten zeer content te zijn met dit initiatief. ‘Ik ben trots op alle taalvrijwilligers en alle Utrechters die de taal en digitale vaardigheden onder de knie willen krijgen. Geweldig dat in de Week van de Alfabetisering in Utrecht deze communicatie­bureaus laten weten zich in te willen zetten om taalvaardigheid onder de aandacht te brengen en daarmee nieuwe vrijwilligers enthousiast te maken!’
Duidelijk is dat de communicatiebureaus aan de slag kunnen, gezien alle ideeën die verschillende deelnemers kenbaar maakten op hun gekleurde post-its. Een paar voorbeelden: ‘Taalscholen moeten cursisten met eenvoudige taal benaderen. Noem het bijv. geen “spreekvaardigheid”, maar “leren spreken”, ‘Probeer vrijwilligerstaken te omschrijven die niet langdurig vaste afspraken behelzen. Los-vaste projecten: mensen willen vaak niet te lang vastzitten. Geen zieligheid, niet “helpen”.’

(foto: Birgit Schuch)

Workshop ‘Durf te zingen’ met dirigent Froukelien IJntema (foto: Birgit Schuch)

Durf

Naast het belang van taal stond ook het thema ‘Durf’ centraal op deze dag. Meest concreet kwam dit tot uiting in de workshop ‘Durf te zingen’, waar deelnemers door dirigent Froukelien IJntema werden uit­gedaagd om in het Zuid-Afrikaans te zingen. Voor veel aanwezigen een nieuwe ervaring. Desondanks verrasten ze de andere bezoekers anderhalf uur later met een spontaan optreden in de hal van Het Huis Utrecht.
Het thema ‘Durf’ kwam ook naar voren in de workshops ‘Intercultureel bewustzijn’ en ‘Trauma-sensitieve ondersteuning’. Workshopleidster Khadija Azahaf (Intercultureel bewustzijn) verwoordt haar strijd als volgt: ‘Op school werd ik beloond als ik er eerlijk over was als ik iets had gedaan wat niet mocht, thuis kreeg ik een tik en moest ik naar mijn kamer.’
In de workshop ‘Trauma-sensitieve ondersteuning’ werd door workshopleidster Anne van den Ouwelant juist een beroep op de durf van taalvrijwilligers gedaan, als zij mensen met trauma’s tegemoet treden. ‘Jij kunt mensen een gevoel van veiligheid, vertrouwdheid teruggeven. En de controle over hun leven door er gewoon op vaste momenten in de week voor ze te zijn.’ Met behulp van een belletje, ordner, telefoon en wetboek legde Van den Ouwelant haarfijn uit hoe onze hersenen werken en wat er gebeurt als er sprake is van trauma. ‘Het belletje blijft rinkelen en de ordner, telefoon en wetboek blijven onberoerd.’ Ook in de andere workshops werden grenzen verlegd en nu tools aangereikt om op een speelse manier met taal bezig te zijn.

(foto: Anne van Dijk)

Workshop ‘Intercultureel Bewustzijn’ met Khadija Azahaf (foto: Anne van Dijk)

‘Ik ben helemaal geïnspireerd geraakt’

Ruim 125 personen namen deel aan de tweede editie van de digiTaalvrijwilligersdag. Verschillende deelnemers maakten gebruik van de gelegenheid om een gast mee te nemen, die op deze dag kennis kon maken met de het werk van taalvrijwilligers. Onder hen ook één van de betrokkenen bij het digiTaalhuis in Leidsche Rijn, dat in de Week van de Alfabetisering werd geopend. ‘Ik ben zeer verrast door het profes­sionele karakter van de dag. Ik begeef me nog maar sinds kort in dit veld, maar door deze dag ben ik helemaal geïnspireerd geraakt.’

(foto: Birgit Schuch)

(foto: Birgit Schuch)