Achtergrond­informatie

De Gemeente Utrecht besteedt jaarlijks aandacht aan laaggeletterdheid. De afgelopen jaren was dat onder de noemer ‘Week van de Alfabetisering Utrecht’. Dit jaar is gekozen voor de naam digiTaalweek Utrecht. Tussen 8 en 10 september 2020 werden drie online bijeenkomsten worden aange­boden voor professionals uit het onderwijs, jeugdgezondheidszorg, (digi)taal­vrijwlligers­organisaties en hun vrijwilligers en andere belangstellenden uit Utrecht.

Vanwege de grote impact van het coronavirus op (digi)taalvaardigheid en kansengelijkheid is er door de Utrechtse (digi)taalaanbieders, bibliotheek Utrecht en de Vrijwilligerscentrale gekozen dit onderwerp centraal te stellen.

Coronacrisis en kansengelijkheid

De coronacrisis die dit jaar iedereen trof, legt nog meer bloot wat de gevolgen zijn voor volwassenen die laaggeletterd zijn; het maakt hun gebrek aan basisvaardigheden — lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden — zichtbaarder.

Ook nu de samenleving weer langzaam van het slot gaat, vinden laag­geletterden het lastig om de nieuwe informatie te verwerken en toe te passen. Ze weten door de overvloed aan informatie niet wie of wat ze kunnen vertrouwen. Hierdoor voelen laaggeletterden een urgentie om hun basisvaardigheden te verbeteren, die er vóór de crisis nog niet was.

Digitale vaardig­heden zijn vrijwel onontbeerlijk om contact te houden met familie en vrienden. Basisvaardigheden in brede zin zijn nodig om de overheidsmaatregelen te begrijpen en om de kinderen thuis les te kunnen geven. Op dit moment worden zowel door ouders als ouders grote verschillen ervaren.

Daling leesvaardigheid jongeren

Taalvaardigheid van jongeren was al een belangrijk aandachtspunt, ook voor de coronacrisis. De lees­vaardigheid van Nederlandse jongeren daalt steeds harder, zeker in vergelijking met andere landen. Dat blijkt uit het Pisa-onderzoek dat in december 2019 werd gepubliceerd. Nederland staat als het gaat om leerprestaties in de middenmoot.

De leesvaardigheid van Nederlandse tieners blijkt echter flink te zijn gedaald, tot onder het gemiddelde niveau in vergelijkbare landen. De Pisa-test verdeelt jongeren in zes vaardigheids­niveaus. Een kwart van de Nederlandse jongeren haalt niveau 2 niet, het niveau waarmee iemand volgens de onderzoekers de taal genoeg beheerst om actief deel te kunnen nemen aan de moderne kennissamenleving.

Wat kan de coronacrisis ons leren?

De coronacrisis maakt extra aandacht voor taalvaardigheid van ouders en kinderen nog urgenter. In Utrecht hebben gemeente, onderwijs en vrijwilligersorganisaties de handen ineengeslagen in het Stadsnetwerk Taal & Huiswerk. Kinderen en jongeren met laaggeletterde ouders (NT1 of NT2) die niet naar de (voorschoolse) opvang of naar school konden, ontberen de extra aandacht en tijd die juist voor hen zo belangrijk zijn.

Welke effecten heeft dit op korte en lange termijn? Welke rol en invloed hebben de Jeugd­gezondheids­zorg en het Onderwijs, maar ook de vrijwilligers die ondersteunen bij taal en computerhulp? Aan die vragen is tijdens deze digiTaalweek Utrecht aandacht besteed door deskundigen hun expertise uit de doeken te laten doen, te leren van praktijkvoorbeelden en vooral door met elkaar in gesprek te gaan!